سال ۷۳، یه شب تابستونی، لنگرود...
سال ۷۳، یه شب تابستونی، لنگرود و خونه‌ای که توش به دنیا اومدم، اتاق پذیرایی که معمولا درش بسته‌ست و زمستونها سردتر از بقیه اتاقهاست و تابستونها فرقی نمیکنه، چون هنوز کولرهای گازی رایج نشدن. پرده‌های توری سفید، قالی نو، و میزی جلوی یک صندلی تنها. مادرم که در اوایل دهه چهارم عمرشه، لباسی سفید و دامنی سیاه به تن داره. موهای سیاه بلندش رو پشت سرش جمع کرده و با من نشسته روی اون تک صندلی. من هشت سالمه و پیراهن مردانه سفیدی به تن دارم و شلواری سیاه به پا و موهای سیاهم به شکل خنده‌داری کوتاه شدن. کراوات کشی سیاهم با لباسم ست شده که تیپ رسمی کودکانه‌ای بهم میده و عینک بزرگ بی‌قواره‌ای که از شش سالگی میزنم قیافه‌م رو بیشتر از اون چیزی که هست بانمک نشون میده. مادرم یک دستش رو دور من حلقه‌زده و دست دیگرش روی دسته صندلی تکیه داده و انگشتانش آویزون هستن. یک دست من روی پام و دست مخالفم دقیقا مثل دست مادرم به دسته صندلی تکیه داده. مادرم لبخند زیرپوستی‌ای بر چهره داره و یه چیزی مثل غرور، افتخار، یا رضایت در چهره‌شه. من لبخندی روی صورتمه که از گوش تا گوش پهن شده و دندونام رو به نمایش گذاشته و نشان از رضایتی شدید داره. یادم نمیاد رضایتمون از چیه ولی شادی و خرسندی کاملا واقعی به نظر میرسه.
شاید رضایتش از اینه که تو جوانی برخلاف حرف پدر و مادرش خونه پدری رو ول کرده با این که کلی تهدید شده، باز رفته تو یه شهر دیگه برای خودش کار گرفته و بعد سالها الان میتونه زندگی خوبی داشته باشه. شاید رضایتش از اینه که تونسته سه تا پسر ناقلا رو به دنیا بیاره و تربیتشون کنه و از دیدن بزرگ شدنشون لذت ببره. شاید رضایتش برای اینه که تونسته تو کارش پیشرفت کنه و از موقعیتی که داره خوشحاله. شاید هم فقط کسی که داره عکس میگیره یه چیز خنده‌داری گفته و داره تلاش میکنه خیلی نخنده که عکس خراب نشه. کی میدونه تا زمانی که عکس‌ها ظاهر بشن چند روز قراره بگذره و اگه خوب نباشن فرصتی برای دوباره گرفتنشون نیست. اما مطمئنم رضایت من فقط و فقط به امید خوردن اون کیک تو عکسه.
عکس به بهونه تولد گرفته شده. جشن روز تولد من و برادرم که به هم نزدیکه، اگه برگزار بشه، همیشه با هم برگزار میشه، گاهی روز تولد اون و گاهی روز تولد من. گاهی هم یه روز رندم. حاضرین همون ۶ نفر همیشگی هستیم و این بار چندتا بادکنک کمرنگ هم حضور دارن. همیشه مامان برامون کیک سیب میپزه، اما اینبار کیک فرق میکنه. یه کیکی که به شکل عدد ۹ هست و روش یه شمع عدد ۸ گذاشتن و دورش با خامه تزيین شده. اما مزه کیک‌های مامان هنوز هم استانداردِ مزه کیک هستن برام، مثل خیلی چیزهای دیگرِ مامان که هنوز هم به زندگیم جهت میدن. مثل نگاه واقع‌گرایانه‌ش به شرایط زندگی، که خوب یا بد، باید به سمت جلو حرکت کرد و برای آینده برنامه ریخت و برای رسیدن بهش تلاش کرد. مثل راضی نشدن به کارایی که همه میکنن و زندگی متوسطی که همه دارن و بیرون اومدن از چرخه‌های معیوب و زیر پا زدن به سنت‌های بی معنی و نادیده گرفتن محدودیت‌های بیخودی و تلاش برای یه زندگی بهتر. مثل خواستن تساوی و عدالت حتی وقتی به معنی به دست نیاوردن پول و موقعیت‌های خوب باشه و تلاش همیشگی برای بهتر کردن زندگی آدمهای دور و برش.
سال ۲۰۲۴، یه شب زمستونی، لنگفورد و خونه‌ای که هیچ دلبستگی‌ای بهش ندارم. اتاق خواب و تختی که ساعتهای زیادی از شبها رو روش به صبح میرسونم و پنجره‌ای که تاریکی شب رو دعوت میکنه توی خونه. نشستم و به عکس ۳۰ سال پیش نگاه میکنم و فکر میکنم که چقدر از مادرم خرده گرفتم در این سی سال و چقدر تلاش کردم که مثل اون نباشم. و وقتی که نگاه میکنم به خودم، اگه کپی برابر اصل نباشه، یه کپی کم‌خوانا از مادرم شدم. به خوبی‌هاش افتخار میکنم و تلاش میکنم بدی‌هاش رو بهبود بدم. ولی تهش همیشه یه حسرت میمونه و اون اینه که ۱۵ سال دوری باعث شده نتونم بیشتر یاد بگیرم ازش.
روز زن به مادرم مبارک
English translation
1994, a summer night, Langroud…
‘94, a summer night, Langroud and the house I was born in, the living room whose door is usually closed and that’s colder than the other rooms in winter and no different in summer, because air conditioners weren’t common yet. White laced curtains, a new rug, and a table in front of a lone chair. My mother, in the early years of her fourties, is wearing a white shirt and a black skirt. Her long black hair is gathered behind her head and she’s sitting with me on that single chair. I’m eight and I’m wearing a white button up shirt and black pants, and my black hair has been cut in a funny way. My black elastic tie matches my outfit and gives me a formal childish look, and the big, awkward glasses I’ve been wearing since I was six make my face look cuter than it is. My mother has one arm looped around me and her other hand is resting on the arm of the chair, her fingers dangling. One of my hands is on my leg and my other hand rests on the armrest exactly like my mother’s. My mother has an sublime smile on her face and something like pride, or honor, or contentment in it. I’ve got a grin spread from ear to ear, my teeth on full display, a sign of intense satisfaction. I don’t remember what we were so satisfied about, but the joy and contentment look completely real.
Maybe her satisfaction is that in her youth, against her parents’ wishes, she left her father’s house even though she was threatened plenty, went off to another city anyway, got herself a job, and now, years later, she can have a good life. Maybe it’s that she managed to bring three rascal boys into the world and raise them, and she gets to enjoy watching them grow up. Maybe it’s that she’s advanced in her work and is happy with the position she has. Or maybe the person taking the photo just said something funny and she’s trying hard not to laugh so the photo doesn’t get ruined. Who knows, back then it would take days for the photos to develop, and if they came out bad there was no chance to take them again. But I’m sure my satisfaction was purely and simply in the hope of eating that cake in the photo.
The photo was taken for a birthday. My birthday and my brother’s are close together, and if they get celebrated at all, they’re always celebrated together, sometimes on his birthday and sometimes on mine. Sometimes on a random day. The guests are the same 6 of us as always, and this time a few pale balloons are in attendance too. Mom always bakes us apple cake, but this time the cake is different. A cake shaped like the number 9 with a number 8 candle on it, decorated with cream all around. But the taste of Mom’s cakes is still the standard of what cake tastes like for me, like so many other things about Mom that still give direction to my life. Like her realistic view of life’s circumstances, that good or bad, you have to keep moving forward and plan for the future and work to reach it. Like not settling for the work everyone does and the average life everyone has, and breaking out of flawed cycles and trampling meaningless traditions and ignoring pointless limitations and fighting for a better life. Like wanting equality and justice even when it means not getting the money and the good positions, and the constant effort to make life better for the people around her.
2024, a winter night, Langford and a house I feel no attachment to. The bedroom and the bed where I spend so many hours of the night into morning, and a window that invites the darkness of the night into the house. I sit and look at the photo from 30 years ago and think about how many things I found wrong with my mother in those 30 years and how hard I tried not to be like her. And when I look at myself, if I’m not an exact copy, I’ve become a barely readable copy of her. I’m proud of her good sides and I try to improve on her bad ones. But at the end of it there’s always one regret left, and it’s that 15 years of being far away has meant I couldn’t learn more from her.
Happy Women’s Day to my mother.
Leave a comment